Strona
poświęcona postaci historycznej
Johann
Wilhelm Franz von Krohne
ur.
13. Maja 1738 w Heidelbergu; † 2. Sierpnia
1787 w Berlinie
Johann Wilhelm Franz von Krohne to tajemnicza
postać, której nie znajdziecie w polskiej Wikipedii. Niemiecki szlachcic, jak
czasem podają - awanturnik, pisarz – ale to, co nas interesuje najbardziej – to
fakt, iż był Tajnym Radcą Finansowym
Polski.
Komu doradzał w okresie upadku
Najjaśniejszej Rzeczypospolitej, I RP, dlaczego pozostaje postacią
nierozpoznaną – o której nie uczy się na lekcjach historii. Dlaczego Johann
Wilhelm Franz von Krohne nie
istnieje w świadomości przeciętnego maturzysty – czy aby czasem nie jest to
postać na miarę Piotra Fergussona Teppera, największego bankiera upadającej I
Rzeczypospolitej?
Postać ta ma wpis w Wikipedii tylko
w wersji niemieckojęzycznej: Johann
Wilhelm Franz von Krohne .
Także: Wikidata (Johann Wilhelm Franz Krohne).
Więcej informacji znajduje się pod linkiem: Johann Wilhelm Franz von
Krohne , także: Johann
Wilhelm Franz von Krohne . Autorzy powyższych opisów podkreślają jedną z
kluczowych ról, jaką pełnił w swoim bogatym w wydarzenia życiu J. W. F. von Krohne był polską
Prawdziwą Tajną Radą.
Szlachcic
ten znajduje się na liście osób określanych jako Tajna Rada Finansowa (niem.): Geheimer Finanzrat
Na
początek poświęcimy kilka słów pochodzeniu nazwiska postaci, która jest
obiektem naszych badań, dociekań i poszukiwań. Etymlogia nazwiska „Krohne“
podana jest na anglojęzycznym forum historycznym, dotyczącym okresu
napoleońskiego.
Link
do forum: Napoleonic
Discussion Message Board . Link do dyskusji: "Woldemar
Edmund v. Krohne" Topic .
Dyskusja
dotyczy wprawdzie innej postaci epoki napoleońskiej (okresu nieco późniejszego,
niż w przypadku naszego bohatera) – oficera Armii Rosyjskiej: Edmunda
von Krohne. Fragment z cytowanego linka:
The surname appears as Kranh, Kranhe, Krohn, Kronhe – meaning "crane" in various
north European languages – and even as "Kranh und Krohne"
due to a scribe's error in a diploma of Swedish nobility in 1648 (and perhaps
the cruel sense of humor of Prussian officers in the early 1800's). For the scribe's error, see : link. In Russian, the surname variants are Крон and Кроне,
both with and without a preceding фои. For given names, I have found
Waldemar/Woldemar Eduard/Edmund in German works and
Владимир
Иванович in Russian.
Widać, że nazwisko naszego bohatera
występuje w wielu krajach europejskich i w kilku co najmniej wersjach,
pochodzących najprawdopodobniej od słowa
„dźwig” lub „żuraw”, występującego w językach Europy Północnej. Nazwisko to
występuje zarówno w wersji z „von”,
jak i bez. Występuje także wśród Rosjan. Obecnie popularne jest w USA, gdzie
według baz genealogicznych żyje co najmniej kilkaset osób o tym nazwisku. W
Niemczech znany jest barokowy architekt (Gottfried Heinrich Krohne ), prawnik i
polityk (Rudolf Krohne), a w Niderlandach - piłkarze – Dennis i Rogier (obaj
czynni zawodnicy ok. trzydziestki, obecni na listach transferowych).
Warto tu
wspomnieć, że i w Polsce żyje kilkanaście osób o tym nazwisku (Krohne). Oznacza
to, że w Polsce mieszka więcej osób o tym nazwisku niż np. w… Szwajcarii czy
Austrii – gdzie język niemiecki jest jedynym czy jednym w kilku języków
narodowych.
Nazwisko to w wersji skróconej: „Krohn” znajdziemy w historii rodzin
Pomorza: Pomeranian
Genealogy & Family Histories .
Na pomorski rodowód nazwiska
wskazują również inni autorzy – w syntetycznym tekście popularyzatorskim można
naleźć np. tu: Krohne History. Potwierdzenie
znajduje fakt, że Krohne to rzadziej występująca odmiana nazwiska Krohn, obie wywodzące się ze Średniowiecza.
Wśród oficerów końca XVIII w.
pełniących służbę na terenie Grudziądza wymieniony jest Mineur-Lieutenant von
Krohne, nieznany z imienia. Jego szkice zamku grudziądzkiego stanowią cenne
źródło informacji przy rekonstrukcji obiektu. Szkic
z 1796r. Źródło grafiki: Zamek w Grudziądzu odc.14, Autor: Marek
Szajerka.
Wśród bliższych nam – współczesnych
postaci historycznych o nazwisku Krohne wymienić można niderlandzkiego bojownika
Ruchu Oporu z czasów II Wojny Światowej: Krohne,
Heinrich Friedrich Wilhelm (1903-1945), Za udział w zamachu na oficerów SD i SS
rozstrzelany w styczniu 1945r. wraz z 19 innymi bojownikami.
***
Nasz bohater został sportretowany,
wiemy jak wyglądał: Portrait
des Johann Wilhelm Franz Freiherr von Krohne (w opisie błędna data urodzin, o rok
wcześniejsza od faktycznej).
***
Niniejsza strona służyć będzie
rozwikłaniu zagadki, jaką to rolę odegrał Johann
Wilhelm Franz von Krohne w historii Polski, czy zapisał się dobrze czy źle.
Postaramy się zebrać w jednym
miejscu dostępne źródła, świadectwa jemu współczesnych, jak i obecne publikacje
na temat tej postaci.
***
Zestawienie dorobku pisarskiego, dostępnego w światowych bibliotekach: Krohne, Johann Wilhelm
Franz von, publikacje dostępne w języku niemieckim (47 tytułów) i francuskim
(2 tytuły).
Wybrane Dzieła J. W. F von Krohne
dostępne są w wersji zdigitalizowanej w następujących bibliotekach cyfrowych:
Bayerische Staatsbibliothek, München
Dostęp bezpośredni do wybranej
książki: Allgemeines Teutsches Adels-Lexicon
[...]. Publikacja ta wg naszej wiedzy została wydana również (jako reprint)
w 2017r. – co podkreśla jej istotność jako źródła służącego badaniom
współczesnym.
Przed nami wiele czasochłonnej
lektury, mającej na celu ustalenie, które z dzieł zawierają informacje
bezpośrednio czy też pośrednio dotyczące Polski (I Rzeczpospolitej) – wersja
elektroniczna jest dużym ułatwieniem – oszczędzi nam wizyt, przynajmniej
częściowo – a zwłaszcza podróżowania do bibliotek stacjonarnych – choć i bez
tego zapewne się nie obejdzie. Po wstępnej analizie i wytypowaniu pozycji do
dogłębnej lektury – w zależności od rezultatów rozważymy pozyskanie środków i dokonanie przekładu na język polski –
całości lub fragmentów wybranych dzieł. Decyzja ta będzie uzależniona od
naukowych walorów konkretnych publikacji i ich znaczenia dla badań historycznych
nad zagadnieniem Rozbiorów I RP.
***
Zachęcamy czytelników do własnych
poszukiwań – planujemy, by niniejsza strona stała się miejscem wymiany
informacji na temat tej szczególnej postaci – również innych z tamtego okresu.
Autorowi ten okres dziejów jest szczególnie bliski z względu na jego
zainteresowania i pasję – tematykę upadku I RP i postaci związanych z tym
okresem, podobnie jak zagadnieniami historii, polityki i finansów okresu
poprzedzającego Rozbiory oraz następującego bezpośrednio po nich.
***
Autor strony jest pasjonatem
historii, publikuje w czasopismach poświęconych popularyzacji wiedzy
historycznej, ze szczególnym uwzględnieniem postaci i wydarzeń, które nie
doczekały się należnego im zainteresowania pomimo upływu czasu i istotnej roli,
jaką niejednokrotnie odegrały w dziejach Polski.
Kontakt z autorem: 
Zastrzegamy sobie prawo nie
kontaktowania się z osobami przesyłającymi materiały lub składającymi oferty
nie dotyczące tematyki strony, przesyłającymi treści reklamowe, wulgarne,
niezgodne z prawem czy dobrymi obyczajami.
***
© 2013 Strona podlega prawu
autorskiemu – zezwala się na cytowane, zarówno w całości jak we fragmentach
przy zachowaniu warunku podania źródła.
***